Tiểu nhiều về đêm là tình trạng phổ biến ở người cao tuổi. Việc phải thức dậy hơn 1 lần trong đêm để đi tiểu gây không ít ảnh hưởng đến tinh thần, sức khỏe của người cao tuổi. Đặc biệt, đây chính là nguyên nhân làm tăng nguy cơ té ngã, chấn thương, gãy xương, gây mất ngủ kéo dài làm giảm sức đề kháng và tăng nguy cơ tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim ở người cao tuổi. Làm thế nào khắc phục chứng tiểu đêm, để người cao tuổi có thể an tâm ngon giấc là vấn đề mà con cái, người chăm sóc không nên coi nhẹ.
1. Tiểu đêm nhiều là bệnh gì?
Người
trưởng thành khỏe mạnh hầu như không bị tiểu đêm, nhiều người luyện tập được
thói quen tốt đi tiểu trước khi đi ngủ để có giấc ngủ ngon và ngủ một mạch tới
sáng. Tuy nhiên, do nguyên nhân từ hệ bài tiết hoặc thần kinh, bạn có thể bị tiểu
đêm nhiều gây thức giấc, tần suất nhiều hơn 1 lần trong 1 giấc ngủ ban đêm.
Tần
suất đi tiểu đêm nhiều có thể đi kèm với triệu chứng khác tùy theo nguyên nhân
như: tiểu buốt, tiểu rát, thường xuyên buồn tiểu nhưng tiểu ít, tiểu ra mủ và
máu,...
Tình
trạng tiểu đêm nhiều thường gặp ở người cao tuổi, nguyên nhân do cơ quan hệ tiết
niệu bị lão hóa và suy giảm chức năng. Ngoài ra, người cao tuổi thường có giấc
ngủ ngắn, không sâu giấc dẫn đến thường bị buồn tiểu và đi tiểu nhiều lần
Tiểu
đêm nhiều lần gây ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng giấc ngủ, nếu không sớm khắc
phục sẽ khiến bạn mệt mỏi thiếu ngủ kéo dài. Muốn khắc phục được chứng bệnh
này, cần tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến chứng tiểu đêm nhiều.
2. Những nguyên nhân gây tiểu đêm nhiều
Có
rất nhiều nguyên nhân gây tiểu đêm nhiều, trong đó có cả nguyên nhân sinh lý và
bệnh lý như sau:
2.1. Tiểu đêm nhiều do mất cân bằng dịch
Mất
căng bằng dịch xảy ra khi bạn uống quá nhiều nước hoặc rượu bia, mắc bệnh đái
tháo đường, tăng canxi huyết, suy thận mạn,... khiến lượng tiểu tạo ra lớn hơn
40 ml/kg/24 giờ. Lượng nước tiểu tạo ra lớn khiến bàng quang nhanh đầy, đặc biệt
nếu bàng quang đầy vào ban đêm thì hệ thần kinh kích thích khiến bạn thức giấc
và phải đi tiểu.
Tiểu
đêm nhiều về đêm hầu hết do thói quen uống nhiều nước gần đến giờ đi ngủ, nhất
là thức uống chứa cồn và cafein. Nguyên nhân này khá dễ khắc phục cải thiện, bạn
hãy thử giảm lượng nước uống trước khi đi ngủ. Nếu tần suất đi tiểu vào ban đêm
không giảm, bạn nên cân nhắc đi khám bác sĩ bởi nguyên nhân có thể phức tạp hơn.
2.2. Tiểu đêm nhiều do nguyên nhân thần kinh
Dung
tích bàng quang trung bình là từ 300 - 400ml chất lỏng, khi bàng quang đầy, hệ
thần kinh bị kích thích và não bộ phát ra tín hiệu khiến bạn buồn tiểu. Tuy
nhiên, một số vấn đề thần kinh có thể ảnh hưởng đến dây thần kinh kiểm soát
này, làm ảnh hưởng đến chức năng thần kinh.
Một
số bệnh thần kinh thường gây tiểu nhiều, đặc biệt vào ban đêm bao gồm: hội chứng
chèn ép tủy sống, bệnh đái tháo đường, Parkinson, xơ cứng rải rác từng đám,...
Ở
nữ giới, bên cạnh nguyên nhân do tắc nghẽn bàng quang thì nguyên nhân thần kinh
là phổ biến nhất gây tiểu đêm nhiều.
2.3. Chứng ngưng thở khi ngủ
Chứng
ngưng thở khi ngủ và các dạng rối loạn giấc ngủ có thể là nguyên nhân gây chứng
tiểu đêm nhiều. Thực tế ghi nhận, những người mắc chứng ngưng thở khi ngủ có tỉ
lệ và tần suất tiểu đêm nhiều gấp nhiều lần bình thường, do vậy cần điều trị chứng
bệnh này để cải thiện tình trạng tiểu đêm.
2.4. Tiểu đêm do rối loạn đường tiểu dưới
Trong
suốt nhiều giờ ngủ vào ban đêm, cơ thể cần chức năng cô đặc nước tiểu để duy
trì giấc ngủ, không bị cảm giác buồn tiểu làm phiền. Tuy nhiên, chức năng này
thường kém hiệu quả hơn theo tuổi tác, ngoài ra cũng bị ảnh hưởng bởi các bệnh
lý như: phì đại tuyến tiền liệt, bệnh tiết niệu, viêm nhiễm, viêm bàng
quang,...
2.5. Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt
Bệnh
lý này còn gọi là phì đại tuyến tiền liệt, rất phổ biến ở nam giới trên 50 tuổi
và được cho là nguyên nhân hàng đầu gây tiểu đêm nhiều. Đây là bệnh lý lành
tính, có đến 50% nam giới độ tuổi 51 - 60 mắc phải, tỉ lệ này lên tới 90% ở nam
giới trên 80 tuổi.
Khi
tuyến tiền liệt bị phì đại, dòng chảy nước tiểu bị tắc nghẽn, ngoài ra thành
bàng quang cũng dày lên khiến người bệnh khó làm trống nước tiểu hoàn toàn.
Có
thể điều trị chứng tăng sản lành tính tuyến tiền liệt bằng nội khoa hoặc can
thiệp ngoại khoa, điều trị hiệu quả sẽ giúp nam giới giảm chứng tiểu đêm nhiều
cùng các triệu chứng khác của bệnh.
2.6. Ảnh hưởng của thuốc điều trị
Một
số loại thuốc điều trị có thể là nguyên nhân gây chứng tiểu đêm nhiều, trong đó
thường gặp nhất là thuốc lợi tiểu trong điều trị tăng huyết áp hoặc điều trị
phù ngoại biên ở mắt cá, bàn chân. Cụ thể bao gồm: Lithium, Phenytoin,
Furosemide, Demeclocycline,...
Như
vậy, tiểu đêm nhiều có thể do rất nhiều nguyên nhân gây ra, chủ yếu là do mất
cân bằng dịch hoặc do tuổi già bị mất ngủ và khả năng kiểm soát yếu. Tùy theo
nguyên nhân mà bệnh nhân có thể khắc phục điều trị bằng các phương pháp khác
nhau.
3. Tiểu đêm ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống người cao tuổi
Tình
trạng tiểu đêm sẽ bắt đầu xuất hiện phổ biến ở độ tuổi 50 trở đi, cùng với sự
lão hóa của cơ thể. Khoảng 50% người trên 50 tuổi gặp vấn đề cần đi tiểu nhiều
hơn 1 lần mỗi đêm. Ban đầu, nhiều người chỉ cảm thấy đây là sự "phiền
toái" khi bị xáo trộn giấc ngủ, khó ngủ thẳng giấc. Nhưng dần dần cùng với
sự lão hóa, khi tình trạng tiểu đêm kéo dài, những tác hại từ đó cũng gia tăng
theo, ảnh hưởng nghiêm trọng sức khỏe và chất lượng cuộc sống ở người cao tuổi.
Đến
độ tuổi ngoài 70, có hơn 90% người cao tuổi phải thức dậy một vài lần trong đêm
để đi vệ sinh. Thậm chí có người chỉ sau 1 tiếng đồng hồ là đã có nhu cầu cần
vào toilet. Những giấc ngủ càng lúc càng chập chờn, ngắn và không sâu. Người
cao tuổi thức dậy để đi tiểu rồi khó ngủ trở lại. Cứ như vậy, chỉ cần kéo dài
tình trạng mất ngủ này một vài tháng, sức đề kháng ở người cao tuổi sẽ suy giảm,
tinh thần sa sút, giảm tập trung, giảm tỉnh táo vào ban ngày, tăng lo âu, trầm
cảm, suy nhược cơ thể, suy nhược thần kinh, cảm giác mệt mỏi kéo dài, thậm chí
gây rối loạn tâm thần.
Không
chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng tới giấc ngủ, các nghiên cứu về lão khoa cho thấy,
tình trạng tiểu đêm ở người cao tuổi làm tăng nguy cơ té ngã, chấn thương, gãy
xương khi người cao tuổi phải trở dậy, đi vệ sinh trong điều kiện thiếu ánh sáng,
người chưa tỉnh ngủ hẳn, sự thăng bằng, vững chãi, độ tỉnh táo của cơ thể suy
giảm trong đêm. Một số người cao tuổi do lo sợ chứng tiểu đêm đã chọn cách uống
rất ít nước, dẫn đến rối loạn cân bằng điện giải, nhiễm trùng tiểu, ảnh hưởng
chức năng thận. Đặc biệt, các nghiên cứu cho thấy tình trạng tiểu đêm đã làm
tăng 1,5 lần nguy cơ bệnh mạch vành, tai biến mạch não và tử vong ở người cao
tuổi.
Rõ
ràng, tiểu đêm không chỉ là "phiền toái nho nhỏ" như nhiều người vẫn
lầm tưởng. Tiểu đêm tăng theo độ tuổi, theo quá trình lão hóa và gần như là việc
khó tránh khỏi sau tuổi 60, 70. Vì vậy, người chăm sóc, con cháu, cũng như bản
thân người cao tuổi cần những nỗ lực để khắc phục tình trạng này, không xem đây
chỉ là "phiền toái" phải thức dậy trong đêm.
4. Khắc phục tiểu đêm, giúp người cao tuổi an tâm ngon giấc: Có khó?
Không
thể đảo ngược quá trình lão hóa của cơ thể, nhưng may mắn thay, chúng ta hoàn
toàn có thể khắc phục được tình trạng tiểu đêm, để giúp người cao tuổi nâng cao
chất lượng cuộc sống, an tâm ngon giấc, sống vui khỏe hơn.
Trước
hết, để đề phòng chứng tiểu đêm, người cao tuổi cần được khám sức khỏe tổng
quát định kỳ để có thể được phát hiện và điều trị sớm những vấn đề liên quan đến
đường tiết niệu. Nếu có những bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, u xơ
tiền liệt tuyến…, người cao tuổi cần được kiểm soát tình trạng bệnh theo chỉ định
của bác sĩ chuyên khoa, có thể áp dụng những biện pháp điều trị bổ sung nhằm giảm
thiểu các ảnh hưởng của việc tiểu không tự chủ, tiểu đêm.
Ban
ngày, người cao tuổi có thể thoải mái uống đủ lượng nước cần thiết cho cơ thể.
Buổi tối, nên giảm thiểu lượng nước uống vào, ăn ít canh trong bữa cơm tối, nhất
là các loại canh rau lợi tiểu. Luôn đi tiểu trước khi đi ngủ.
Tiểu
đêm gia tăng cùng lão hóa là vấn đề mà cha mẹ sẽ sống chung trong thời gian
dài. Vì vậy, tã người lớn là một phương thức không thể thiếu để hỗ trợ, giúp
người cao tuổi an tâm ngủ ngon, thẳng giấc suốt đêm. Ngoài ra, khi có chiếc tã
giấy người lớn mang đến sự an tâm, nếu người cao tuổi cần thức dậy cũng có thể
chậm rãi, chờ tỉnh táo hẳn mới bước ra khỏi giường. Điều này giảm đi nhiều nguy
cơ té ngã, các biến cố của té ngã, tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim.
Nguồn: VienDuongLao.com
